Mag ademanalyse of speekseltest op werkvloer?

Als het vermoeden bestaat dat een werknemer onder invloed van alcohol en/of drugs aan het werk is, kan dit met alcohol- en drugstesten worden aangetoond. De vraag is in hoeverre de AVG werkgevers toestaat om deze testen te gebruiken en de testresultaten te verwerken. Het recht op privacy van de werknemer op de werkvloer is namelijk erg groot. Echter, hoe zit het met de rechten van werkgevers? Hoe verklein je als werkgever het afbreukrisico met betrekking tot de waarborging van de veiligheid?

Verwerken medische gegevens verboden

Wij raden werkgevers af om alcohol- en/of drugstesten af te nemen bij het personeel. De werkgever verkrijgt met deze testen namelijk medische gegevens van het personeel. Het verkrijgen en verwerken van deze ‘bijzondere persoonsgegevens’ is binnen de AVG verboden. Ook de uitzonderingssituaties voor het verwerken van bijzondere persoonsgegevens bieden weinig tot geen mogelijkheden voor werkgevers om de testen af te nemen.

Niet uit vrije wil

Zo geldt er een uitzondering als er toestemming van de betrokkenen is. Echter, in de arbeidsrelatie tussen werkgever en werknemer geldt deze uitzondering in beginsel niet. Het is namelijk niet aannemelijk dat de werknemer zijn toestemming uit vrije wil heeft gegeven, gezien de gezagsrelatie tussen werkgever en werknemer.

Zwaarwegend belang

Een andere uitzondering is dat een zwaarwegend belang voor het verwerken van bijzondere persoonsgegevens bij wet is vastgelegd. Op dit moment bestaat zo’n wettelijke bepaling, waarin staat dat een werkgever alcohol- en/of drugstesten mag uitvoeren, alleen in de luchtvaartsector.

Wettelijke rechten of plichten

De AVG kent tenslotte nog de uitzondering dat de testen noodzakelijk moeten zijn om aan wettelijke rechten of plichten te voldoen. Dergelijke wettelijke rechten of plichten zijn echter onvoldoende concreet om aan de laatste uitzonderingssituatie uit de AVG te kunnen voldoen.

Wacht op meer duidelijkheid

Duidelijke regels over het afnemen van alcohol- en drugstesten bij medewerkers en het gebruik van de testresultaten ontbreken op dit moment. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft het standpunt ingenomen dat de AVG in de weg staat voor alcohol- en drugstesten op de werkvloer. Aan de andere kant zijn er ook redenaties denkbaar waardoor het afnemen van testen in bijzondere situaties toch is toegestaan. Het is afwachten of de wetgever meer duidelijkheid gaat scheppen omtrent de afname van alcohol- en/of drugstesten op de werkvloer en de verwerking van de testresultaten.