Zijn uw zzp’ers wel echte zzp’ers? Bij Uber in ieder geval niet

De rechtsverhouding tussen Uber en de Uber-chauffeurs staat al tijden ter discussie. De FNV stapte namens deze chauffeurs naar de rechter en kreeg gelijk: tussen Uber en haar chauffeurs bestaat een arbeidsovereenkomst. Deze uitspraak geeft meer duidelijkheid over de schijnzelfstandigheid en platformwerk en betekent dat u als werkgever bij het sluiten van een overeenkomst met een zzp’er goed moet opletten dat er echt geen sprake is van een gezagsverhouding.

Voor zzp’ers geldt als uitgangspunt dat zij voor organisaties werken op basis van een overeenkomst van opdracht en niet op basis van een arbeidsovereenkomst. Maar hoe weet u zeker dat er sprake is van een overeenkomst van opdracht? Daarvoor wordt er gekeken naar de volgende drie criteria:

  1. Is er sprake van arbeid?
  2. Is er sprake van loon?
  3. Is er sprake van een gezagsverhouding?

Vaak is er geen discussie over de eerste twee criteria. Ook een zzp’er verricht arbeid en krijgt daarvoor een vergoeding betaald. De cruciale vraag is dan ook of er sprake is van een gezagsverhouding tussen de twee partijen. Om deze vraag te kunnen beantwoorden moet gekeken worden naar de feitelijke situatie tussen partijen.

‘Gezag’ andere invulling

De Uber-rechtszaak nemen we als uitgangspunt om uit te leggen hoe het criterium van gezagsverhouding moet worden beoordeeld. In het onderzoek naar de gezagsverhouding tussen Uber en haar chauffeurs kwam de rechter tot de conclusie dat het criterium ‘gezag’ tegenwoordig een andere (meer indirect, zoals digitale) invulling heeft gekregen. Werknemers zijn zelfstandiger geworden en verrichten hun werk op meer wisselende (zelfgekozen) tijden.

Zzp’er of werknemer?

In het geval van Uber moeten de chauffeurs bijvoorbeeld de voorwaarden van Uber accepteren voordat ze de app kunnen gebruiken. Deze voorwaarden kunnen door Uber eenzijdig worden gewijzigd en de chauffeurs moeten akkoord gaan met de nieuwe voorwaarden, omdat zij anders de app niet (meer) kunnen gebruiken. Chauffeurs kunnen niet onderhandelen over deze voorwaarden. Bovendien bepaalt Uber de ritprijs op basis van de kortste route waardoor de chauffeur niet zelf de route kan bepalen en eerdere prestaties van de chauffeur worden meegenomen in het toewijzen van nieuwe ritten. Daardoor heeft Uber dus invloed op het gedrag van de chauffeurs. De rechter stelt dan ook dat de Uber-app en het achterliggende algoritme een financiële stimulans en disciplinerende werking hebben.

Gevolgen moderne gezagsverhouding

De keuzevrijheid in het al dan niet accepteren van ritten is onvoldoende om aan te nemen dat er geen sprake is van een gezagsverhouding. De rechter stelt dan ook dat er tussen Uber en haar chauffeurs een moderne gezagsverhouding bestaat en zij daarom in dienst zijn van Uber op basis van een arbeidsovereenkomst. Uber moet de chauffeurs als werknemers conform de cao Taxivervoer te betalen. Ook zijn zij verplicht om achterstallig salaris aan deze chauffeurs te betalen over de periode dat de cao Taxivervoer algemeen verbindend is verklaard. Daarnaast krijgen de chauffeurs meer rechten, zoals ontslagbescherming en rechten bij arbeidsongeschiktheid. En voor het niet nakomen van de cao Taxivervoer moet Uber aan de FNV een schadevergoeding betalen van € 50.000.

Ons advies: controleer uw overeenkomst met zzp’ers

Ook de bezorgdienst Deliveroo moest zich onlangs voor de rechter verdedigen en ook zij trokken aan het kortste eind. Daarom adviseren wij werkgevers zeer kritisch te kijken naar de overeenkomsten met zzp’ers. Voorkom dat er in de samenwerking toch sprake is van een gezagsverhouding, waardoor uw zzp’er zowel fiscaal als arbeidsrechtelijk een werknemer blijkt te zijn. Met alle gevolgen van dien.

Meer weten?

Heeft u vragen over het verschil tussen een overeenkomst van opdracht en een arbeidsovereenkomst, dan wel schijnzelfstandigheid, neemt u dan contact op met één van onze specialisten van Employment Advisory.