Sinds het Kerstarrest van 24 december 2021 staat vast dat het box 3‑stelsel zoals dat vanaf 2017 gold, in strijd is met het eigendomsrecht en het gelijkheidsbeginsel. Voor bezwaarmakers is inmiddels rechtsherstel geregeld. Voor niet‑bezwaarmakers bleef compensatie echter uit voor de jaren 2017 tot en met 2020. Omdat hun aanslagen al onherroepelijk vaststonden, konden zij geen ambtshalve vermindering krijgen op basis van het werkelijk rendement.

De Hoge Raad oordeelde deze week in een ‘massaal proefproces’ of dit verschil in behandeling houdbaar is, en of er nog mogelijkheden zijn voor de niet-bezwaarmakers. De conclusie is nu dat niet-bezwaarmakers die binnen de geldende termijnen hebben verzocht om ambtshalve vermindering, géén recht hebben op compensatie.

Geen compensatie door formele belemmeringen

Deze zogenoemde massaal‑bezwaar‑plusprocedure draaide om de vraag of belastingplichtigen , die niet tijdig bezwaar hebben gemaakt tegen de definitieve aanslag, maar wél tijdig om ambtshalve vermindering hebben gevraagd, kunnen profiteren van het Kerstarrest. Want voor deze gevallen kan immers feitelijk net zozeer sprake zijn van een te hoge belastingdruk.

Eerder concludeerde de advocaat‑generaal (AG) dat niet‑bezwaarmakers géén recht hebben op vermindering. Volgens hem is het Kerstarrest aan te merken als nieuwe jurisprudentie, en daarvoor geldt een uitzondering bij ambtshalve vermindering. Ook een beroep op het evenredigheidsbeginsel en het EVRM leidt volgens de AG niet tot een ander oordeel.

Mogelijke uitkomsten: wel of geen uitzondering

Nu was het aan de Hoge Raad om te beslissen. Er is toegezegd dat de uitspraak in de massaal-bezwaar-plusprocedure breder zal gelden. Daarom is geprocedeerd over enkele veelvoorkomende situaties. De uitkomst is daarom van groot belang voor vermogende particulieren die over de jaren 2017–2020 geen bezwaar hebben gemaakt, maar wel tijdig hebben verzocht om de aanslag ambtshalve te verminderen.

De Hoge Raad kon in haar uitspraak twee kanten op:

1. Doorbreking van het formele kader: alsnog (een vorm van) rechtsherstel op grond van hogere rechtsnormen.

2. Bevestiging van het formele kader: er is geen compensatie voor niet‑bezwaarmakers.

Hoge Raad oordeelt negatief: geen compensatie

De Hoge Raad heeft nu gekozen voor optie twee. Daarmee is definitief bevestigd dat niet‑bezwaarmakers geen aanspraak hebben op rechtsherstel en ambtshalve vermindering.

Hiermee worden rechtszekerheid en uitvoerbaarheid boven individuele rechtvaardigheid gekozen. De Hoge Raad ziet geen reden om af te wijken van eerdere beslissingen hierover. Voor belastingplichtigen betekent dit dat het verleden definitief wordt afgesloten, ondanks de feitelijke constatering dat het oude box 3-stelsel in strijd was met hogere rechtsnormen.

De toekomst van Box 3

De impact van de uitspraak van de Hoge Raad zal per situatie verschillen. Onze experts vertellen je graag meer over de eventuele invloed die deze uitspraak heeft op jouw belastingpositie.

Hoewel deze uitspraak gaat over de jaren 2017-2020, verandert er momenteel meer op het vlak van de box 3-heffing. Wil je meer weten over de huidige regels, de toekomst van Box 3, en wat je nu of juist op termijn kunt doen op je belastingpositie te optimaliseren? Neem dan contact op met je Baker Tilly-adviseur.

Wet- en regelgeving op dit gebied kan onderhevig zijn aan verandering. Wij raden je aan om met jouw Baker Tilly adviseur te overleggen over de impact hiervan.